Wat is de bedoeling van een Collectieve Ambitie?

Gepubliceerd door Jaap Peters op 07 juni 2020

In het Rijnlands gedachtegoed speelt de Collectieve Ambitie (CA) een ontzettend belangrijke rol. In een Rijnlandse organisatie geef je de CA samen waarde en inhoud (betekenis). Werken binnen het kader van de CA vergt regelmatig oefenen aan de hand van praktijkgevallen en die met elkaar worden geëvalueerd: was dit resultaat inderdaad de bedoeling?

Soldaten die op Vredesmissie gaan hebben een gezamenlijke bedoeling. Feitelijk is het de lens waarmee ze wereld - bijvoorbeeld in Mali - interpreteren en het gezamenlijk - collectieve - handelen daarop afstemmen. Waarbij niet de eerste vraag is: handel ik volgens de regels, maar handel ik naar de bedoeling van onze missie?

Het goed voorbeeld van een heldere Collectieve Ambitie is van Artsen zonder Grenzen: 'Wij zijn artsen zonder grenzen'. Hoe duidelijk wil je het hebben?

Soms is de regel dat je hem niet moet toepassen, maar dat je beter kunt improviseren.

Yaap

Amerikaanse literatuur besteedt de laatste tijd veel aandacht aan begrippen als de 'purpose' en de 'why'. Dat is in die Angloamerikaanse context ook niet onlogisch. Organisaties zijn daar vaak primair gericht op aandeelhouderswaarde creëren. Eénmaal in die modus vergeet je wel eens waartoe wij op Aarde zijn. Zodra naast (1) de producten en diensten, ook (2) de organisatie zelf handelswaar is geworden ontstaan dit type dilemma's. Een relevant boek daarover verscheen recent van de hand Jeroen Smit over de inmiddels oud-topman van Unilever Paul Polman. Hij werd na tien jaar eind 2019 aan de kant gezet omdat hij als Rijnlander te weinig aandacht had voor de belangen van de aandeelhouders. Het kan je maar zo gebeuren. Het boek heet 'Het Grote Gevecht' (2019). De leiding zit dan letterlijk tussen twee vuren. Met mooie bonussen wordt dan in het algemeen de 'juiste' loyaliteit afgedwongen.

Rijnlandse organisaties kennen dit soort problemen van nature een stuk minder, al was het maar omdat de naam van de organisatie al aangeeft waarvoor ze zijn bedoeld: Kinki Kappers, Rensa Technische Groothandel, Ziekenhuis Alrijne , Verpleeghuis Oudshoorn, Oranje Nassau School, Brandweer Midden Holland, Slagerij J. van der Ven, Buurtzorg, Familiehulp, Jeugdzorg, GGZ Riverduinen, etc. ... Het geeft soms ook daar wel problemen als managers zich daar gedragen alsof het bedrijf beursgenoteerd is al dan niet gedwongen door zorgverzekeraars. Dat kan zomaar omdat veel managementopleidingen geen onderscheid maken tussen de verschillende type organisaties. Het boek van Marjolein Quené (Voorbij de managementmaatschappij, 2018) staat vol met dit type 'problemen'.


'Managementdenken ondermijnt de samenleving'

Marjolein Quené