Het verschil tussen het Rijnlands Kapitalisme, het Rijnland Model en Rijnlands Organiseren?

Gepubliceerd door Jaap Peters op 21 juni 2023

Rijnlands kapitalisme, het Rijnlandse model en Rijnlands organiseren verwijzen over het algemeen naar vergelijkbare concepten die betrekking hebben op een bepaalde benadering van economie, organisatie en maatschappij. Hoewel er overlappingen zijn tussen deze termen, zijn er enkele nuances en verschillen die ik hier zal proberen uit te leggen:

Rebalancing Society

Henry Mintzberg (in 2015)
  • Rijnlands kapitalisme (gemunt door de Fransman Michel Albert in 1991): Rijnlands kapitalisme is een economisch model dat voornamelijk wordt geassocieerd met landen zoals Duitsland, Nederland en de Scandinavische landen. Van oorsprong vooral in het stroomgebied van de Rijn, vandaar de naam. Het legt de nadruk op sociale partnerschappen, coöperatie tussen verschillende belanghebbenden en een evenwicht (denk ook aan het boek van Mintzberg: Rebalancing Society uit 2015 = gratis te downloaden) tussen economische groei, sociale rechtvaardigheid en duurzaamheid. In dit model spelen vakbonden, werknemersparticipatie en overleg tussen werknemers en werkgevers een belangrijke rol. Het benadrukt ook de verantwoordelijkheid van bedrijven ten opzichte van de samenleving als geheel, naast het nastreven van winst. 

Vertrouwen putten uit samenwerking

VNO-NCW & MKB-Nederland
  • Het Rijnlandse model: Het Rijnlandse model is een bredere term die verwijst naar de sociaaleconomische en bestuurlijke principes die ten grondslag liggen aan de Rijnlandse kapitalistische aanpak (denk aan het Koersdocument Brede Welvaart Rijnlands 2.0 (2021-2030) van de VNO-NCW en MKB Nederland = gratis te downloaden). Het omvat niet alleen economische aspecten, maar ook aspecten van bestuur en maatschappij. Het Rijnlandse model benadrukt het belang van consensus, sociale cohesie en het waarborgen van sociale en individuele belangen in het economische systeem (zie de gesprekken met onze boeren en vissers). Het is gebaseerd op de ideeën van solidariteit, sociale zekerheid en de rol van de staat bij het creëren van een evenwichtige samenleving.

Je ziet het pas als je er taal voor hebt.

Yaap
  • Rijnlands organiseren: Rijnlands organiseren verwijst naar de manier waarop bedrijven en organisaties worden gestructureerd en beheerd binnen de Rijnlandse context. Het legt de nadruk op de lange termijn, duurzaamheid, menselijke waarden en respect voor alle belanghebbenden, waaronder werknemers, klanten, leveranciers en de gemeenschap. Rijnlands organiseren omvat een gedecentraliseerde besluitvormingsstructuur, waarin beslissingen op verschillende niveaus worden genomen en er ruimte is voor inspraak en betrokkenheid van werknemers. Het houdt ook rekening met de bredere impact van de organisatie op de samenleving en het milieu. In de praktijk vaak geen verticale hark-structuur, maar meer een horizontale organisatie (met een voorkant die de missie waarmaakt en de achterkant die dat ondersteund). Denk aan #Frontlinie berichten op TV 's avonds na 23:00 uur tijdens de lockdowns in 2020 en 2021).

Over het algemeen kunnen we stellen dat Rijnlands kapitalisme en het Rijnlandse model bredere concepten zijn die betrekking hebben op economie, bestuur en maatschappij, terwijl Rijnlands organiseren specifiek verwijst naar de manier waarop organisaties worden georganiseerd en beheerd (dus niet: beheerst via bijvoorbeeld een Planning & Control-cyclus) binnen het Rijnlandse model.